គម្រោង “លើកកម្ពស់ចីរភាពទឹកក្រោមដីឆ្លងដែន រវាងអាងទន្លេមេគង្គកម្ពុជា និងតំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង្គវៀតណាម-(CMDA)
ដើម្បីលើកកម្ពស់ចីរភាពបរិស្ថាន និងសន្តិសុខទឹក នៅក្នុងអាងទន្លេមេគង្គក្រោម ដោយផ្តោតលើ ការពង្រឹងអភិបាលកិច្ច និងការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយចីរភាពនៃតំបន់អាងទឹកក្រោមដីឆ្លងដែន រវាងអាងទន្លេមគង្គកម្ពុជា និងតំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង្គវៀតណាម។
|
១. ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ទឹកក្រោមដីឆ្លងដែនរវាង អាងទន្លេមេគង្គកម្ពុជា និងតំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង្គវៀតណាម(CMDA) គឺជាប្រព័ន្ធទឹកក្រោមដីដែលត្រូវប្រើប្រាស់រួមគ្នាដ៏សំខាន់មួយក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ អាងទឹកនេះស្ថិតនៅក្រោមតំបន់ទំនាបនៃប្រទេសកម្ពុជា និងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គនៃប្រទេសវៀតណាម ហើយវាជួយផ្គត់ផ្គង់ទឹកដល់ប្រជាជនរាប់លាននាក់សម្រាប់ការបរិភោគ ការធ្វើកសិកម្ម និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ ទោះជាយ៉ាងណា ធនធានដែលមើលមិនឃើញនេះ កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហា ដែលកើនឡើងពីការទាញយកទឹកមកប្រើប្រាស់លើសកម្រិត ការជ្រៀតចូលនៃទឹកប្រៃ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
គម្រោង” លើកកម្ពស់ចីរភាព ទឹកក្រោមដីឆ្លងដែន រវាងអាងទន្លេមេគង្គកម្ពុជា និងតំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង្គវៀតណាម(CMDA) គឺជាគំនិតផ្តួចផ្តើមដំបូងគេ សម្រាប់តំបន់អាងទន្លេមេគង្គខាងក្រោម ដែលគម្រោងនេះដំណើរការពីឆ្នាំ ២០២៤ ដល់ ឆ្នាំ២០២៨ ដោយមានគោលបំណងលើកកម្ពស់ចីរភាពនៃការប្រើប្រាស់ទឹកក្រោមដីរួមគ្នា តាមរយៈចំណេះដឹងផ្អែកលើវិទ្យាសាស្ត្រ ការអភិបាលកិច្ចរួមគ្នា និងការចូលរួមប្រកបដោយបរិយាបន្ន។ គម្រោងនេះទទួលបានការគាំទ្រដោយមូលនិធិបរិស្ថានសកល (GEF) អនុវត្តដោយអង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មអង្គការសហប្រជាជាតិ (FAO) និងភ្នាក់ងារអនុវត្តគម្រោងផ្ទាល់ដោយ អង្គការ IUCN ហើយគម្រោងក៏ត្រូវបានអនុវត្តរួមគ្នាដោយរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសវៀតណាមផងដែរ។
|
|
២. គោលបំណងគម្រោង
ដើម្បីលើកកម្ពស់ចីរភាពបរិស្ថាន និងសន្តិសុខទឹក
នៅក្នុងអាងទន្លេមេគង្គក្រោម ដោយផ្តោតលើ
ការពង្រឹងអភិបាលកិច្ច និងការប្រើប្រាស់ប្រកបដោយចីរភាពនៃ
តំបន់អាងទឹកក្រោមដីឆ្លងដែនរវាងអាងទន្លេមគង្គកម្ពុជា និងតំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង្គវៀតណាម។
គម្រោង CMDA ត្រូវបានរចនាឡើង ដើម្បីផ្តល់ទាំងចំណេះដឹង និងកិច្ចសហការ ក្នុងការសម្រេចបាននូវគោលបំណងរបស់គម្រោង តាមរយៈគោលបំណងចម្បងៗចំនួន៥ ដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នា៖
• លើកកម្ពស់អភិបាលកិច្ចទឹកក្រោមដីរវាងប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសវៀតណាម តាមរយៈ យន្តការនៃការចូលរួមរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់។
• បង្កើនចំណេះដឹងបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ដោយអនុវត្តការវិភាគវិនិច្ឆ័យឆ្លងដែន(Transboundary Diagnostic Analysis – TDA) ដើម្បីកំណត់បញ្ហាប្រឈម និងហានិភ័យសំខាន់ៗ។
• ឯកភាពលើ កម្មវិធីសកម្មភាពយុទ្ធសាស្ត្រ(Strategic Action Programme – SAP) ដែលត្រូវបានអនុម័តដោយរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរ ដោយបង្ហាញពីកិច្ចសហការ និងការឆ្លើយតបជាក់ស្តែ ។
• លើកកម្ពស់ការចូលរួមប្រកបដោយបរិយាបន្ន ដោយធានាថា ស្ត្រី ជនជាតិដើមភាគតិច និងជនជាតិភាគតិច ត្រូវបានចូលរួមយ៉ាងពេញលេញ។
• គាំទ្រភាពធន់ និងចីរភាពនៅតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ តាមរយៈគោលនយោបាយ ការអនុវត្ត និងសកម្មភាពរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន។
|
៣. ហេតុអ្វីបានជាទឹកក្រោមដីមានសារៈសំខាន់?
ទឹកក្រោមដីនៅក្នុងប្រព័ន្ធ ទឹកក្រោមដីឆ្លងដែនរវាង អាងទន្លេមេគង្គកម្ពុជា និងតំបន់ដីសណ្តរទន្លេមេគង្គវៀតណាម(CMDA) មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ និងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ វាផ្តល់ទឹកស្អាតសម្រាប់បរិភោគសម្រាប់ប្រជាជនជាច្រើនលានគ្រួសារទាំងនៅតំបន់ជនបទ និងទីក្រុង ជួយគាំទ្រកសិកម្មដែលមានប្រព័ន្ធស្រោចស្រពនៅក្នុងតំបន់អាងទន្លេមេគង្គ ដែលជាតំបន់ផលិតកម្មកសិកម្មមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់មួយក្នុងពិភពលោក ហើយថែមទាំងជួយទ្រទ្រង់ដល់តំបន់ដីសើម និងជីវចម្រុះផងដែរ។
ប៉ុន្តែ ប្រព័ន្ធទឹកក្រោមដីនេះកំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យ។ ការទាញយកទឹកក្រោមដីលើសកម្រិតកំពុងបណ្តាលឱ្យដីបាក់ស្រុត ការជ្រៀតចូលនៃទឹកប្រៃដែលកំពុងគំរាមកំហែងដល់ប្រភពទឹកសាប ហើយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងបំលែងលំនាំភ្លៀង និងដំណើរការបំពេញទឹកក្រោមដីឡើងវិញ។ បើគ្មានការអន្តរាគមន៍ទាន់ពេលវេលា មូលដ្ឋានគ្រឹះចំបងសម្រាប់សុវត្ថិភាពទឹកនៅតំបន់អាងទន្លេមេគង្គ នឹងត្រូវបានបំផ្លាញ។
|
ព័ត៌មានសំខាន់ៗអំពីគម្រោង
• រយៈពេលអនុវត្តគម្រោង៖ ឆ្នាំ២០២៤ ដល់ ឆ្នាំ២០២៨
• ទីតាំងអនុវត្តគម្រោង៖ ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសវៀតណាម។
• ដៃគូរដ្ឋាភិបាលអនុវត្តគម្រោង៖ អគ្គនាយកដ្ឋានគាំពារបរិស្ថាន នៃក្រសួងបរិស្ថាន ប្រទេសកម្ពុជា និងនាយកដ្ឋានគ្រប់គ្រងធនធានទឹក នៃក្រសួងកសិកម្ម និងបរិស្ថាន ប្រទេសវៀតណាម។
• ដៃគូអនុវត្ត និងដឹកនាំគម្រោង៖ អង្គការ FAO និង អង្គការ IUCN
• ដៃគូភ្នាក់ងារអនុវត្ត៖ អង្គការ UNESCO, ក្រុមហ៊ុន MERFI, វិទ្យាស្ថាន និងសាកលវិទ្យាល័យជាតិនានា
• ប្រភពហិរញ្ញប្បទាន៖ មូលនិធិបរិស្ថានសកល (Global Environment Facility – GEF)
|
|
|
|
