1. Tổng Quan

Tầng chứa nước Campuchia – Đồng Bằng Sông Cửu Long (CMDA) là một trong những hệ thống nước ngầm chung quan trọng nhất tại Đông Nam Á. Nằm bên dưới các vùng đồng bằng ngập lũ của Campuchia và Đồng Bằng Sông Cửu Long của Việt Nam, tầng chứa nước này cung cấp nguồn nước thiết yếu cho hàng triệu người dân phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và duy trì hệ sinh thái. Tuy nhiên, nguồn tài nguyên ẩn quý giá này đang chịu áp lực ngày càng gia tăng từ tình trạng khai thác quá mức, xâm nhập mặn và biến đổi khí hậu.

Dự án Tăng cường Tính bền vững của Tầng chứa nước Xuyên biên giới Campuchia – Đồng Bằng Sông Cửu Long là sáng kiến đầu tiên tập trung vào nội dung này tại Hạ Lưu Sông Mê-Công. Triển khai trong giai đoạn 2024–2028, dự án hướng đến tăng cường·tính bền vững của tầng chứa nước chung thông qua kiến thức khoa học, quản trị hợp tác và sự tham gia toàn diện. Dự án được tài trợ bởi Chương trình Nước Quốc tế, Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF), thực hiện bởi Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), và triển khai hợp tác cùng Chính phủ Campuchia và Việt Nam, thông qua Tổng cục Bảo vệ Môi trường thuộc Bộ Môi trường Campuchia và Cục Quản lý Tài nguyên Nước thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam. IUCN đóng vai trò là cơ quan thực hiện chính của dự án, trong khi UNESCO và MERFI là các đối tác đồng thực hiện.”

2. Mục tiêu chung

Tăng cường tính bền vững môi trường và an ninh nguồn nước tại Hạ Lưu Sông Mê-Công thông qua nâng cao công tác quản trị và sử dụng bền vững Tầng Chứa Nước Xuyên Biên Giới Campuchia – Đồng Bằng Sông Cửu Long.

Dự án CMDA được thiết kế nhằm cung cấp cả tri thức lẫn cơ chế hợp tác để đạt được mục tiêu đề ra, thông qua năm mục tiêu cụ thể có liên kết chặt chẽ với nhau:

• Tăng cường quản trị nước ngầm giữa Campuchia và Việt Nam thông qua các cơ chế phối hợp và đối thoại chung.
• Xây dựng cơ sở khoa học và tri thức dựa trên Phân tích Chẩn đoán Xuyên Biên Giới (TDA) nhằm xác định các áp lực và rủi ro chủ yếu.
• Thống nhất Chương trình Hành động Chiến lược (SAP) được cả hai chính phủ phê duyệt, trong đó đề ra các giải pháp ứng phó thiết thực và có sự phối hợp đồng bộ.
• Thúc đẩy sự tham gia toàn diện, đảm bảo phụ nữ, người dân bản địa và các dân tộc thiểu số được tham gia đầy đủ vào quá trình thực hiện.
• Hỗ trợ khả năng chống chịu và tính bền vững tại Đồng Bằng Sông Cửu Long thông qua các chính sách, thực tiễn quản lý và hành động cộng đồng.

3. Vì sao nước ngầm đóng vai trò quan trọng?

Nước ngầm trong hệ thống CMDA đóng vai trò thiết yếu đối với đời sống hằng ngày và nền kinh tế quốc gia của cả hai nước. Đây là nguồn cung cấp nước uống an toàn cho hàng triệu hộ dânnông thôn và đô thị, duy trì hoạt động nông nghiệp tưới tiêu tại một trong những vùng đồng bằng sản xuất nông nghiệp năng suất nhất thế giới, đồng thời bảo tồn các vùng đất ngập nước và đa dạng sinh học.

Tuy nhiên, tầng chứa nước đang đối mặt với nhiều nguy cơ nghiêm trọng. Khai thác không bền vững dẫn đến sụt lún đất, xâm nhập mặn đe dọa nguồn nước ngọt, và biến đổi khí hậu làm thay đổi chế độ mưa cũng như quá trình bổ cập nước ngầm. Nếu không có hành động kịp thời, nền tảng an ninh nguồn nước của toàn vùng đồng bằng sẽ bị suy yếu nghiêm trọng.

4. Thông tin chính của dự án

• Thời gian thực hiện: 2024–2028.
• Quốc gia tham gia: Campuchia & Việt Nam.
• Đối tác Chính phủ: Cục Bảo vệ Môi trường Quốc gia/Bộ Môi trường Campuchia; Cục Quản lý Tài nguyên nước/Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam.
• Đơn vị Thực hiện và Triển khai chính: FAO và IUCN.
• Đối tác triển khai: UNESCO, MERFI, Các trường Đại Học và Viện Nghiên Cứu Quốc Gia.
• Nguồn tài trợ: Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF).